Yumurta tek malzeme gibi görünür ama mutfakta farklı işler yapar. Köfteyi bir arada tutar, keki kabartır, böreğin üstüne parlaklık verir. Yerine ne koyacağınızı ararken önce tarifte ne işe yaradığına bakın.
Aynı değişiklik her tarifte aynı sonucu vermez. Un, şeker, sıvı ve pişirme süresi değişince denge de değişir. Yeni bir karşılığı büyük tepsiye uygulamadan önce küçük porsiyonda deneyin.
Önce yumurtanın işini belirleyin
Köfte harcında yumurta yapıştırır. Kekte nem verir ve yapıyı toplar. Hamur işinin üstünde yalnızca parlak bir yüzey bırakır. Her iş için ayrı karşılık gerekir; tarife bakıp 'burada yumurta ne yapıyor' diye sormak doğru seçimi kolaylaştırır.
Köfte, mücver ve harçlarda bağlayıcı olarak
Kıymalı harçta, sebze mücverinde ve nohut köftesinde yumurta karışımı bir arada tutar. Nişasta ve lif içeren malzemeler burada iyi sonuç verir.
- Haşlanmış patates: ezip harca karıştırın, hem tutar hem yumuşatır.
- Suya yatırılıp kıvam alan chia ya da keten tohumu: etrafında oluşan jel harcı toplar.
- İnce galeta unu ya da yulaf: sıvıyı çeker, karışımı sıkılaştırır.
- Birkaç kaşık haşlanmış pirinç ya da bulgur: özellikle sebze köftelerinde işe yarar.
Bunların hepsi harcı biraz kurutur. Karışım dağılıyorsa bir kaşık daha galeta unu ya da bir yemek kaşığı yoğurt ekleyip birkaç dakika dinlendirin. Harç fazla sertleştiyse az su ya da rendelenmiş sebze ekleyin.
Kek ve kurabiyede nem ve kabarma
Kekte yumurta sıvı, yağ ve kabarma desteği olarak çalışır. Yerine koyduğunuz malzeme bu işlerin birkaçını üstlenmeli. Yoğurt nemiyle ve hafif asitliğiyle kabarmaya yardım eder; muz ya da elma püresi nem ve tat verir.
- Yoğurt: bir yumurta yerine yaklaşık 3 yemek kaşığı.
- Olgun muz püresi: yumurta başına yaklaşık 3 yemek kaşığı, tatlı ve nemli bir doku verir.
- Elma püresi: benzer miktarda, keki yumuşatır.
- Bir tutam fazladan kabartma tozu: sıvı arttığında kabarmaya destek olur.
Bu değişiklikler tat ve dokuda iz bırakır. Muzlu kek biraz daha ağır, yoğurtlu kek biraz daha nemli olur. Kurabiyede püre hamuru yumuşatır; şekil vermek zorlaşırsa hamuru birkaç dakika buzdolabında dinlendirin.
Hamur işinin üstünü parlatmak
Börek, poğaça ya da çöreğin üstüne sürülen yumurta çoğunlukla görüntü içindir. Yerine başka bir sıvı geçebilir.
- Süt: fırında açık kahverengi, yumuşak bir yüzey verir.
- Sıvı yağ: parlaklık verir, rengi fazla değiştirmez.
- Hafif şekerli su: tatlı hamur işlerinde ince bir parlaklık bırakır.
Bunlar yumurta kadar koyu renk vermez. Rengi biraz daha belirgin istiyorsanız fırının üst ısıtıcısını son birkaç dakika açın, ama yanmaması için başında durun.
Menemen ve omletin karşılığı yok
Bazı yemeklerde yumurta malzeme değil, yemeğin kendisi. Menemen, omlet, sahanda yumurta ve rafadan için bire bir karşılık yok. Nohut unu ve suyla yapılan karışımlar tavada bir arada durur ama tat ve doku bambaşka olur. Bunları yumurtasız yapacaksanız 'yerine koymak' yerine ayrı bir tarif olarak düşünün.
Alerji varsa etiketi okuyun
Yumurta alerjisi olan biri için yemek hazırlıyorsanız malzeme listesini sonuna kadar okuyun. Hazır soslar, galeta unu, bazı makarnalar ve paketli hamur işleri yumurta içerebilir; yumurtasız görünen ürünün etiketinde yumurta akı, albümin ya da yumurta lesitini yazabilir. Ev yapımı karşılıklarda da yumurtayla temas etmiş tezgâh, kap ve kaşık sorun olabilir. Alerjinin ciddiyetini ve neyin güvenli olduğunu bir doktor ya da diyetisyen belirler. Bu yazı genel bilgidir, tıbbi tavsiye yerine geçmez.
